Moderne genderneutrale babynamen die bij ieder kind passen

Ik heb ooit bijna gedacht dat een naam pas bijzonder genoeg was als er iets aan de spelling rammelde. Een extra letter, een onverwachte vorm: op papier leek het meteen eigen. Maar toen ik Daan over het schoolplein riep, hoorde ik hoe fijn een naam is die zonder nadenken uit je mond komt. En hoe weinig een kind heeft aan een naam die vooral een raadsel voor anderen is. Voor mij zit ruimte niet in een opvallende schrijfwijze. Die zit in een naam die helder klinkt en niet alvast een heel verhaal over je kind vertelt.

Wat bedoelen we hier met genderneutraal?

Ik bedoel niet dat iedereen elke naam hetzelfde leest. En een naam komt niet door één lijstje los te staan van alle gewoontes eromheen. Devon, Robin en Noor worden in de naamgegevens beschreven als namen voor meer dan één gender. Bij Bente, Esmé, Lennox en Lois staat juist een gendervermelding. Dat verschil is nuttig: zo bestempelen we een naam die voor sommige ouders ruim voelt niet zonder meer als neutraal. De SVB-nameninformatie biedt Nederlandse context; het Meertens Instituut geeft achtergrond bij Nederlandse naamvormen en regionale naamtradities. Friese herkenning kan iets zeggen over herkomst of regionale traditie, maar is niet hetzelfde als genderneutraliteit. En wat vertrouwd klinkt in Nederland hoeft in Vlaanderen niet precies dezelfde klank of gevoelswaarde te hebben.

Kort zijn en genderneutraal zijn, zijn twee verschillende eigenschappen.

Een naam hoeft niet opvallend gespeld of modieus te zijn om ieder kind ruimte te geven. Ik kies liever iets dat ik zonder aarzelen kan uitspreken, spellen en roepen.

- Sanne de Vries

Namen om hardop uit te proberen

Dit is geen ranglijst en ook geen belofte dat iedereen deze namen genderneutraal zal vinden. Zie ze als een uitnodiging om te luisteren: hoe klinkt een naam zacht gezegd, op een geboortekaartje en wanneer je hem met enige haast over een plein roept?

Bente is een naam die ik graag hardop probeer: twee duidelijke lettergrepen, geen versiering nodig. Dat maakt hem niet automatisch genderneutraal; de naamgegevens vermelden Bente als meisjesnaam. Toch kan een ouder die zoekt naar een zachte, niet nadrukkelijk modieuze klank er iets eigens in horen. Ik vraag liever wat een naam bij jóú oproept dan hem op basis van één indruk een etiket te geven.

Devon voelt op papier anders dan Bente: de klank heeft voor mij iets internationalers, zonder dat de naam lang is. De naamgegevens omschrijven Devon als een naam voor meer dan één gender en geven als betekenissen ‘diepe vallei’ of ‘wandelaar’. Ik zou hem wel laten uitspreken door familie in Nederland én Vlaanderen. Niet omdat er één goede uitspraak bestaat, maar omdat je wilt weten welke vorm voor jullie natuurlijk uit de mond komt.

Bij Esmé merk je meteen hoe spelling en uitspraak bij elkaar horen. Het accent hoort bij de vorm die je kiest, en anderen zullen misschien vragen hoe ze de naam moeten schrijven. Dat hoeft geen bezwaar te zijn; bedenk alleen of je die kleine uitleg graag geeft. De Franse betekenis, ‘geprezen’ of ‘geliefd’, is mooi, maar voor mij beslist uiteindelijk de dagelijkse klank.

Lennox heeft iets stevigs, bijna hoekigs, en dat vind ik aantrekkelijker dan een naam die alleen maar zacht of lieflijk wil klinken. Tegelijk zal niet iedereen de spelling vanzelf raden. Zet hem eens op een boodschappenlijstje, zeg hem aan de telefoon en stel je voor dat een kind hem zelf moet spellen. Die kleine proef zegt vaak meer dan het eerste verliefde gevoel.

Lois is kort zonder gehaast te klinken. De naamgegevens noemen het een vrouwelijke voornaam en geven ‘wenslijker’ of ‘beter’ als betekenis. Ik zou Lois dus niet presenteren als vanzelf genderneutraal, maar wel meenemen in een gesprek over namen die niet zwaar leunen op franje. Soms past een naam bij jullie omdat hij eenvoudig is, ook als anderen er een duidelijke associatie bij hebben.

Robin wordt in de naamgegevens expliciet voor meer dan één gender beschreven. Toch zou ik niet aannemen dat iedere leerkracht, tante of buur hetzelfde hoort. De naam kan vertrouwd voelen en tegelijk verschillende beelden oproepen. Dat is geen probleem dat je vooraf moet oplossen; het is een reden om na te gaan of de naam ook bij jullie past, los van wat anderen erin denken te herkennen.

Kort is niet vanzelf genderneutraal

Sem en Tess zijn niet saai omdat ze kort zijn. Daan ook niet. Een korte naam kan handig zijn: hij past makkelijk op een kaartje, blijft helder aan de telefoon en laat zich zonder theater roepen. Maar daarmee is een naam niet vanzelf genderneutraal. In de naamgegevens staan Alex, Bo, Daan en Sem bij jongensnamen en Anne en Tess bij meisjesnamen. Noor wordt daar beschreven als een naam voor meer dan één gender. De korte vorm is dus geen betrouwbare aanwijzing voor de genderassociatie.

Alex voelt voor mij als een naam die je vooral in je eigen omgeving moet testen. Hij is kort en duidelijk, en de betekenis in de naamgegevens is ‘verdediger van de mensheid’. De vermelding die ik hier gebruik is die van een jongensnaam. Dat sluit niet uit dat een gezin de naam anders beleeft; het betekent alleen dat ik hem niet zonder onderbouwing als genderneutraal presenteer.

Bo is zo kort dat hij op het schoolplein moeiteloos overeind blijft. De naamgegevens verbinden hem aan Beauregard en geven ‘knap’ of ‘mooi’ als betekenis. Kort en praktisch dus, maar wel aangeduid als jongensnaam. Ik houd van de helderheid; ik zou alleen niet afleiden dat een naam daardoor ook voor iedereen genderneutraal klinkt.

Daan hoef ik niet uit te leggen aan een kind dat buiten speelt. Je roept hem en de naam komt aan. Dat is voor mij een kwaliteit op zichzelf, geen bewijs van genderneutraliteit: in de naamgegevens staat Daan als jongensnaam. Een naam kan praktisch, vertrouwd en stevig zijn zonder dat hij alle verwachtingen rond gender loslaat.

Noor wordt in de naamgegevens beschreven als een naam voor meer dan één gender. De betekenis ‘licht’ of ‘glans’ geeft hem iets zachts, maar de klank blijft stevig genoeg voor een roep over het plein. Of Noor in jullie familie vanzelfsprekend klinkt, hangt ook af van de namen en talen waarmee jullie dagelijks leven.

Sem klinkt vriendelijk en direct. De naam is Hebreeuws en betekent ‘aangewezen’. Ik snap waarom ouders korte namen waarderen: je hoeft er niets aan op te tuigen om hem compleet te laten voelen. Maar Sem staat hier als jongensnaam vermeld. Dat onderscheid mag gewoon naast mijn liefde voor de eenvoud bestaan.

Tess is lekker kordaat. De naam wordt in de gegevens verbonden aan Theresa en krijgt de betekenis ‘oogstster’ of ‘maaier’. Je hoeft hem niet groter te maken met een ingewikkelde spelling om hem karakter te geven. Wel staat Tess hier als meisjesnaam: kort zijn en genderneutraal zijn blijven twee verschillende vragen.

Dezelfde naam, een andere associatie

Anne is een mooi voorbeeld van hoe vertrouwdheid niet hetzelfde is als neutraliteit. De naamgegevens noemen Anne een vrouwelijke naam, afgeleid van Hannah, met ‘genade’ of ‘gunst’ als betekenis. Toch kan de gevoelswaarde per familie en taalomgeving verschillen. Ook Bente heeft een Scandinavische achtergrond, terwijl Friese naamtradities weer een eigen regionale herkenning kunnen meebrengen. Herkomst vertelt iets over een naam; ze beslist niet voor wie die naam passend is.

Ook als Robin in de naamgegevens voor meer dan één gender wordt beschreven, kan iemand in jouw omgeving er een vaste associatie bij hebben. Lois kan vertrouwd zijn zonder dat iedereen de naam hetzelfde leest. Nederland en Vlaanderen zijn geen grote naamkamer waarin elk woord precies dezelfde indruk maakt. Zoek dus niet naar een algemeen antwoord op de vraag wat ‘men’ ervan vindt. Vraag liever hoe de naam klinkt bij de mensen met wie je hem dagelijks gaat delen.

Kies voor later, niet alleen voor nu

Mijn praktische proef is simpel. Schrijf de naam op zonder hem te bekijken, spreek hem uit tegen iemand die hem nog niet kent en roep hem alsof je kind aan de andere kant van het plein staat. Vraag daarna hoe de naam zou voelen op een eerste schooldag, bij een sollicitatie en op een geboortekaartje dat al lang is opgeborgen. Bij Devon kun je de uitspraak testen; bij Esmé het accent; bij Lennox de spelling. Noor is snel gezegd, maar ook daar blijft de vraag welke associaties de naam in jullie kring heeft.

Dat is geen examen waaraan je kind moet voldoen. Het is een manier om te kijken of jij straks graag antwoord geeft wanneer iemand de naam verkeerd uitspreekt of spelt. Een creatieve schrijfwijze kan ouders een gevoel van eigenheid geven, maar het kind moet die naam meenemen naar crèche, school en gemeentehuis. Als je voor een gewone spelling kiest, geef je niet minder ruimte. Je maakt de drempel naar de naam juist lager.

En voor het kind dat later met zo’n naam de deur uitloopt: je hoeft hem niet bijzonder te maken om bijzonder te zijn. Maar ik zal hem wel luid genoeg roepen.